मिंडो पेंयाए टइकेना । एराको आंदियाएः तेयः पुरः दिन अउरि होबावोःवा । मुसिञदो एंगा – अपुकोलङ नेलातुकोलामेन्ते होंयरते हतु कुलगियागेकिञ सेनोः याना । अरातडिः रोकाएः हुजुःवाकना मेन्ते होंयरते तेको मियड् असुल मरः को गोएःकिःया । अयुबपा´ङ मरः जिलु ससङ- मसालाकेड्ते एसु सिबिलको इसिनकेडा, अरातडिः रा´सावोःकाएः मेन्ते ।

पेंयाए डियङ चि हुड़िञको तिलकिः, चि चिनःको एकाकिः, ओंवानतनाएः । जिलुःमंडिको सेका´केड्रे “एलागा अरातडिः, मंडि जोमले´बेन ” मेन्तेको अबुङ- इचीतनरेदो “का´गे मंडि कलिञ जो´मा, लाइः जोकाव ओयोड्गे कलिञ अदाएतना , मर कलिञः”एः । मेताकोवा । एसुको कजिकिः , दुतमकिःया, मेन्दो कयःयनगेया , गितिः-हपा´कनाएः । “ओचा मर , अरातडिः कयःतनतेदो मंडिकोबु जोमके´डबु गितिः – जोमा”को मेनकेड्ते मंडि हटिञकेड्ते नाः´दोको जोमतना। जिलुदो जोकाको रसियाकडा , सिरीबेतनाको । सरिगे मरः जिलु एसु सिबिलको इसिनतडा, “निमिन सिबिल मरः जिलु इसिनाकनरे अरातडिः कयः तना” मेन – मेन्तेको जोमतना । पेंयाए कएः दूमाकना, सबेनःएः अयुमकेड्कोवा ।

जोम – सेका´यनतेको गितिःयाना । सबेनको गितिः – दूम – चबायाना । पेंयाएदो कएः दमोःतना , उड़ुः तनाएः, “मरः जिलु चिमिनि तोरङ सिबिला , निमिनको दुतमकिडिञरेयों अञः ओंवा-कुरकुरतेगे कञःयाना , अञः जिबोन का मनातिञोःतना । जोम- लेका´ञ”एः मेनकेडाः । हपातेः उटायाना । अदिञेः बोलोयाना । हेंदेरेगे नेन चटु तेर चटुइः चपु- नमबा´वा । चनब मरः जिलु इसिनकेन चटुइः सेवन नमकेड्गेयाः । मेनदो मरः जिलु कको सरेःकेडा , सबेनको जोम-चबाकेडा । एन्ते पेंयाए उड़ुःतना, “अते मेतम जिलुदो सबेनको जोम-चबाकेडा, जोका- जोका रसिकोगेको सरेः बा´तडा, एनारेयो´ञ जल-नमेया, नोंगोडा तोरङ । ” एन्ते जा´ चिलिकाते चटुरे बोःएः सो´बकेड्ते सबेन रसि ओन्डोः चटुरे जुवाःकन जिलुकोएः जल – चबाकेडा । मेन्दो चनब होटोःदो कएः ओ´ल- उरा-दइतना । एसुइः तुड् – लेका´नोःतना , एनरेयो´ रेसेड्गेः सो´बाकनतेदो कएः तुडोःतना । गोटा निदाएः तुड्-लगाकेना, मेन्दो कएः दइयनगेया । एन्का एन्काते अङेयना ।

अङेयनरेदो दःपा´ अरातडिःबु अयेरलीयामेन्तेको नमबा´इया। अमा तोरङ होलादो लाइः पुटि- पुटिञ अदाएतनाएः मेनेतेदो निदारे बा´रपाचिः ओ´लेयनको मेनेया । चनबदो मंडि-चटुकोबु गसारेयामेन्ते हनरतेदो अदिञेः बोलोयाना । चटुरे बोः हो´बाकनेः नेलकिः तोरसादो हनरते डिबकेनाएः। बुगितेः नेलकिःरेदोएः उरुमकिःया, अरातेगे बो´दो जिलु इसिनकेन चटुरेः अदेरतडा । एन्तेः कजियाइतना , “अतेगा अरातडिः अबेन चिया ।” पेंयाए मयते “एगा”एः मेनेया। “होलादो एला, मरः जिलु अबेन लगिड्गेले इसिनतडा जोमले´बेन मेन्ते इसिनले केयाकेड्बेनरेयो´ कबेनःयाना , ना´दो चटुबेन जलतना ” मेन्ते हनरतेदोएः कजियाइतना । पेंयाए हपा´कनाएः कएः- तुड् – दइयातन्तेः हपा´कना । एन्का कजियाएःते हनरते ओ´लेयानाः “अराञ नेलकिडिञाको मेन्तेः गियुःतना , ओःलले´नोःकाएः” एः मेनकेडा । अराञ पुरःएः गियुःवामेन्ते जा´इःतःरेयो कएः का´जितना । मेन्दो गा´ड़ियोःगे कएः ओःलतनरेदो ओवःरेनको सबेनेः कजियड्कोवा । चनबदो संगितेको कजियाइतना , “अरातडिः, अलोम गियुःवा , जा´म रिकाकेड्रेयोः कले गोंदेमेया, कले उमिमेया, मर ओः लमे ।” मेन्दो सम गियुःकोलोःते रेबेडाकनाञमेन्तेदो कएः कजियाकोतना, होमो´पा´गेः एटे – कोटे´या। एन्ते पेंयाएको मेनेतना, “अरातडिः गियुःते बो´कएः ओ´लेतना । ” एन्तेको ताउइः- ओःल- लेका´इया । मेन्दो रेबेड् – केड़ेःयाकनतेदोएः बोःदो का ओ´ला । “अते ओन्डोः नेन अरातडिः दो जड्का बोःदोएः केडेःया” को मेनेया । एन्तेको मेनेतनाः “अचा अरातडिः बोः कएः ओःलेतना , होटोःरेबु बंडीःया, ओन्डोः एन चनब बोः सुंगलदोबु ओःल दइयः , चनबदोबु तुकम – उराइया, सुतमदो एला सिडेयनरेदोबु तुकामेतना , मेन्दो चटु कबु रपुडेया । ” एन्का मेनकेड्ते होटोःको मः – बंडिःकिःया । चनब बोः ओःलकिःतेको तुकामीतना, ओकोनाएः तुकामोःवा, पेंयाए गोएः यानाएः ।

( पुस्तक – हो दिसुम हो होनको , कितब 7, लेखक – धनुर सिंह पुरती )

Categories: Story

HO Dictionary

Dedicated to the HO Community

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *